Wesprzyj nas

Psychiatra

Psychiatra to lekarz, do którego można zwrócić się, gdy trudności związane ze zdrowiem psychicznym zaczynają wpływać na codzienne życie, samopoczucie lub relacje z innymi. Wizyta u psychiatry może być ważnym krokiem w lepszym zrozumieniu doświadczanych trudności i dobraniu odpowiedniej formy wsparcia lub leczenia. 

Kim jest psychiatra?

Psychiatra jest lekarzem specjalistą zajmującym się zdrowiem psychicznym. Ukończył studia medyczne i specjalizację z psychiatrii. Dzięki wykształceniu lekarskiemu może rozpoznawać zaburzenia i choroby psychiczne, oceniać stan zdrowia pacjenta oraz proponować odpowiednie leczenie.

Psychiatra może m.in.:

  • przeprowadzić diagnozę psychiatryczną i ocenić stan zdrowia psychicznego;
  • zaproponować i prowadzić leczenie farmakologiczne;
  • wystawiać recepty i zwolnienia lekarskie, jeśli istnieją ku temu wskazania;
  • kierować na badania lub do innych specjalistów;
  • w razie potrzeby skierować pacjenta do leczenia szpitalnego;
  • monitorować skuteczność i bezpieczeństwo leczenia oraz wprowadzać w nim potrzebne zmiany.

Psychiatra nie pełni tej samej roli co psycholog czy psychoterapeuta. Każdy z tych specjalistów ma inne kompetencje. Psychiatra jest lekarzem i może prowadzić farmakoterapię. Psycholog zajmuje się m.in. diagnozą psychologiczną, konsultacją i wsparciem. Psychoterapeuta prowadzi psychoterapię.

Psychiatra może również być psychoterapeutą, jeśli dodatkowo ukończył odpowiednie szkolenie psychoterapeutyczne.

Kiedy warto zgłosić się do psychiatry?

Nie trzeba czekać, aż trudności całkowicie uniemożliwią Ci normalne funkcjonowanie. Warto skonsultować się z psychiatrą, jeśli zauważasz u siebie wyraźne lub utrzymujące się zmiany w samopoczuciu, myśleniu albo zachowaniu.

Pomoc psychiatry może być potrzebna, gdy:

  • przez dłuższy czas odczuwasz smutek, obniżony nastrój, lęk, napięcie, drażliwość lub poczucie bezradności;
  • masz coraz mniej energii, motywacji lub zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały Ci przyjemność;
  • masz poważne problemy ze snem albo zauważasz istotne zmiany w apetycie i codziennym funkcjonowaniu;
  • trudno Ci wykonywać obowiązki zawodowe, rodzinne lub społeczne;
  • doświadczasz silnych lub nawracających napadów lęku;
  • przeżywasz kryzys, z którym trudno poradzić sobie samodzielnie;
  • zauważasz u siebie niepokojące zmiany w myśleniu, zachowaniu lub postrzeganiu rzeczywistości;
  • używasz alkoholu lub innych substancji w sposób, który zaczyna powodować problemy;
  • objawy psychiczne utrudniają Ci codzienne życie lub relacje z innymi;
  • psycholog lub psychoterapeuta sugeruje konsultację psychiatryczną;
  • chcesz sprawdzić, czy objawy, których doświadczasz, wymagają leczenia psychiatrycznego.

Szczególnie ważne

Jeśli pojawiają się myśli rezygnacyjne, poczucie, że możesz zrobić sobie krzywdę albo że nie jesteś w stanie zapewnić sobie bezpieczeństwa – nie czekaj na zwykłą wizytę. Potrzebna jest pilna pomoc.

W takiej sytuacji powiedz o tym komuś, komu ufasz, i skontaktuj się z pilną pomocą medyczną lub zgłoś się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego albo izby przyjęć szpitala psychiatrycznego.

Jak wygląda wizyta u psychiatry?

Pierwsza wizyta to przede wszystkim rozmowa. Psychiatra pyta o powód zgłoszenia, aktualne samopoczucie, objawy, sytuację życiową, medyczną historię rodziny, sen, funkcjonowanie oraz wcześniejsze doświadczenia związane ze zdrowiem i leczeniem.

Może również zapytać o przyjmowane leki, choroby somatyczne, używanie alkoholu lub innych substancji oraz o wcześniejsze leczenie psychiatryczne czy psychoterapię.

Na podstawie rozmowy i zebranych informacji lekarz ocenia sytuację i wspólnie z pacjentem ustala dalsze postępowanie.

Nie każda wizyta u psychiatry oznacza konieczność przyjmowania leków. Lekarz może zaproponować różne formy dalszego postępowania – w zależności od rozpoznania, nasilenia objawów i indywidualnej sytuacji pacjenta.

Jeśli leki są potrzebne, psychiatra wyjaśnia:

  • dlaczego je proponuje;
  • jaki jest ich cel;
  • jak należy je przyjmować;
  • jakie badania należy wykonać przed rozpoczęciem przyjmowania leków;
  • kiedy można spodziewać się efektów;
  • jakie mogą wystąpić działania niepożądane;
  • jak długo może potrwać leczenie i kiedy należy zgłosić się na kontrolę.

Czy psychiatra może wystawić receptę?

Tak. Psychiatra jest lekarzem i może przepisywać leki. Nie oznacza to jednak, że każda wizyta kończy się otrzymaniem recepty.

Decyzja o rozpoczęciu farmakoterapii powinna wynikać z oceny stanu zdrowia, rozpoznania i wspólnej rozmowy lekarza z pacjentem.

W niektórych sytuacjach najlepszym rozwiązaniem może być połączenie farmakoterapii z psychoterapią. Psychiatra może również zalecić konsultację psychologiczną lub psychoterapię jako element kompleksowego wsparcia lub pogłębionej diagnozy.

O co warto zapytać psychiatrę?

Masz prawo wiedzieć, co dzieje się z Twoim zdrowiem i dlaczego lekarz proponuje konkretne leczenie.

Podczas wizyty możesz zapytać:

  • Jakie mogą być przyczyny moich objawów?
  • Czy moje objawy wskazują na konkretne zaburzenie lub chorobę?
  • Jakie są możliwe sposoby leczenia?
  • Czy w mojej sytuacji potrzebne są leki?
  • Jak działają proponowane leki i jakie mogą mieć działania niepożądane?
  • Jak długo może potrwać leczenie?
  • Czy warto połączyć leczenie farmakologiczne z psychoterapią?
  • Do jakiego specjalisty warto zgłosić się dodatkowo?
  • Kiedy powinna odbyć się kolejna konsultacja?
  • Co zrobić, jeśli mój stan się pogorszy?

Nie bój się zadawać pytań. Im lepiej rozumiesz swoje leczenie, tym łatwiej świadomie będziesz w nim uczestniczyć.

Pamiętaj

  • Wizyta u psychiatry nie oznacza, że jesteś „chory psychicznie” w potocznym, stygmatyzującym znaczeniu. To konsultacja lekarska dotycząca zdrowia psychicznego.
  • Nie musisz czekać, aż będzie naprawdę źle. Wczesna konsultacja może pomóc lepiej zrozumieć, co się z Tobą dzieje i szybciej dobrać odpowiednią formę pomocy.
  • Masz prawo pytać o diagnozę, proponowane leczenie i możliwe alternatywy.
  • Jeśli czujesz, że dany lekarz nie jest dla Ciebie odpowiedni, możesz poszukać innego specjalisty.
  • Psychiatra, podobnie jak inni lekarze, jest zobowiązany do zachowania tajemnicy lekarskiej, z wyjątkami przewidzianymi prawem, m.in. w sytuacjach poważnego zagrożenia życia lub zdrowia.

Nie czekaj, aż kryzys odbierze CI siły do działania.

Proszenie o pomoc to nie słabość. To troska o własne zdrowie.

Ważne kontakty

Jeśli Ty albo ktoś z Twoich bliskich jest w kryzysie psychicznym, ZADZWOŃ, nie bój się prosić o pomoc.

112
Numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
116 123
Całodobowy telefon zaufania dla dorosłych.
Bezpłatny, 7 dni w tygodniu.
116 111
Całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
Bezpłatny, 7 dni w tygodniu.
800 70 22 22
Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym. Bezpłatnie, całodobowo, 7 dni w tygodniu.
Z pomocy mogą korzystać zarówno osoby w kryzysie, jak i osoby, które chcą pomóc komuś bliskiemu.

Nie musisz wiedzieć, co powiedzieć. Ważne, żeby zrobić pierwszy krok.

Wspierają nas